Winter 2013

Moeraseiland met geosynthetics

In het Markermeer en IJmeer worden proefprojecten uitgevoerd met als doel een toekomstbestendig ecologisch systeem te maken.  Een van die proefprojecten is een moeras in het noordoosten van het Markermeer tussen Trintelhaven en Lelystad. Met deze proef wordt de technische haalbaarheid onderzocht van een moeras op een slibrijke bodem. Voor het creëren van de randen van het moeraseiland wordt zowel TenCate Geocontainer® als TenCate Geotube® technologie toegepast. 

In juni dit jaar is aannemersbedrijf Gebr. van der Lee in opdracht van Rijkswaterstaat begonnen met de aanleg van een langwerpig, tien hectare groot moeras in het Markermeer. Dit proefeiland is onderdeel van het onderzoeksprogramma Natuurlijk(er) Markermeer-IJmeer (NMIJ). Binnen het NMIJ onderzoekt Rijkswaterstaat hoe het de ecologische kwaliteit van het Markermeer-IJmeer kan verbeteren. Gebr. van der Lee heeft voor TenCate Geocontainer® en TenCate Geotube® technologie gekozen vanwege het beproefde concept. Het moeras moet minimaal 30 jaar blijven liggen, zodat risico's tot een minimum worden beperkt. Daarnaast is het een relatief goedkope manier om de rand van een eiland op te bouwen.

4 geosynthetics eiland impressie
Animatie van het moeraseiland  in het Markermeer

Het Markermeer heeft een oppervlakte van 70 duizend hectare en is gemiddeld 3,5  meter diep. Het is een van de grootste zoetwatermeren van Europa. Vanaf windkracht 4 wordt er veel slib van de bodem opgewerveld en wordt het water troebel. Wanneer de wind gaat liggen, valt het slib als een verstikkende deken op de bodem neer. Hierdoor kunnen waterplanten, vis en driehoeksmosselen zich niet goed ontwikkelen. Ook het aantal vogels dat hiervan leeft, neemt af. De aanleg van het proefmoeras moet uitwijzen of het technisch haalbaar is een grootschalig moeras aan te leggen op een slibrijke bodem. Met een grootschalig moeras creëer je grote oppervlakten land-waterovergangen en draag je bij aan vermindering van het gehalte slib in het water.

4 geosynthetics eiland
(Bron: Maritiem Nederland)

Een grootschalig moeras heeft positieve invloed op de flora en fauna en levert een grote vogelrijkdom op.  Hierdoor komt het doel om van het Markermeer-IJmeer een toekomstbestendig ecologisch systeem te maken dichterbij.

Het proefmoeras bestaat uit een gesloten en een open compartiment van respectievelijk twee en acht hectare. Het open compartiment staat in directe verbinding met het Markermeer. Hier onderzoekt men wat de beste methode is voor de aanleg en het aanbrengen van materiaal. Het gesloten compartiment heeft een gereguleerd waterpeil. Hier wordt voornamelijk onderzoek gedaan naar het creëren van land-waterovergangen.

TenCate Geocontainer® technologie
De randen worden opgebouwd met 180 units met TenCate Geocontainer® technologie van elk 30 meter lang. Eenmaal gevuld met IJsselmeerzand zijn de containers 7 meter breed, anderhalve meter hoog en hebben ze een inhoud van 280m3. Boven op de containers wordt een laag van 60 units met TenCate Geotube® technologie geplaatst, zodat de ontstane rand van het moeras boven het wateroppervlak uitkomt. Deze units zijn 30 meter lang, hebben een diameter van 2 meter en worden hydraulisch gevuld met zand uit het meer. Water gaat via de poriën naar buiten; het zand blijft achter. Vervolgens wordt het moeras opgevuld met baggermateriaal uit de vaargeul Amsterdam-Lemmer. Als extra bescherming tegen ijsgang en golfslag wordt de buitenrand afgedekt met stortsteen. Deze laag wordt uiteindelijk voorzien van klei met rietstekken. Dat helpt het water zuiveren en geeft het eiland de uitstraling van een moeras.

4 geosynthetics splijtbak

Elke unit met TenCate Geocontainer® technologie wordt mechanisch gevuld in een splijtbak: een vaartuig waarvan de bodem in de lengterichting als een grijper wordt geopend om zand of gesteente te kunnen storten. De units worden gevuld met zand dat in het IJsselmeer wordt gewonnen. Eenmaal gevuld, zijn de containers 7 meter breed, anderhalve meter hoog en hebben ze een inhoud van 280m3. De splijtbak wordt op positie gevaren en geopend, waarna de containers worden afgezonken. Het positioneren en afzinken van de containers is precisiewerk.

Naar verwachting is de aanleg van het proefmoeras eind 2013 afgerond. Daarna begint een meetperiode, die tot eind 2015 duurt. De resultaten van de metingen aan het proefmoeras worden gecombineerd met de resultaten van andere experimenten die in het kader van NMIJ worden uitgevoerd. In 2015 moeten alle resultaten leiden tot een advies aan het Kabinet over mogelijke maatregelen in het Markermeer en IJmeer. a marsh.

Blue fabric (Tecawork Blue 65287)